Gözden geçiren: Diş Hekimi Rüveyda Korkmaz · Son güncelleme:
Diş sızlaması, yani soğuk ve sıcakta gelen kısa, keskin hassasiyet çoğunlukla mine aşınmasından ya da diş eti çekilip kök yüzeyinin açılmasından kaynaklanır. Ayırt edici işaret süredir: sızı uyarı kalkınca saniyeler içinde geçiyorsa genellikle hassasiyettir, dakikalarca sürüyorsa sinir iltihabı düşünülür ve muayene gerekir.
Diş neden sızlar
Minenin altındaki dentin tabakası, sinire kadar uzanan mikroskobik kanalcıklarla doludur. Mine inceldiğinde ya da kök yüzeyi açıldığında bu kanalcıklar dış ortamla temas eder; soğuk, sıcak, tatlı ve ekşi doğrudan sinire iletilir.
En sık sebepler
- Sert fırçalama ve sert kıllı fırça — mineyi ve diş etini aşındırır
- Asitli içecekler, limon, sirke — mineyi yumuşatır
- Diş eti çekilmesi — kök yüzeyi mineyle kaplı değildir, daha çabuk hassaslaşır
- Diş sıkma ve gıcırdatma — çiğneme yüzeylerini aşındırır
- Kırık, çatlak ya da kenarı açılmış dolgu
- Beyazlatma ve diş taşı temizliği sonrası geçici hassasiyet
Hangi sızı acil
Uyarı kalktıktan sonra dakikalarca süren, kendi kendine başlayan ya da geceleri uyandıran sızı ve ağrı hassasiyet değildir; sinirin iltihaplandığını gösterebilir.
Sıcakla artıp soğukla rahatlayan ağrı da aynı grupta değerlendirilir. Bu durumda beklemeden muayene gerekir.
Diş sızlamasına ne iyi gelir
Yumuşak kıllı fırçaya geçmek ve fırçayı bastırmadan kullanmak ilk adımdır.
Hassasiyet için üretilmiş macunlar birkaç hafta düzenli kullanıldığında fark yaratır; tek seferde sonuç vermez. Sızı bu yüzden bir günde değil, haftalar içinde azalır.
Asitli bir şey yenip içildikten sonra hemen fırçalanmaz; mine o anda yumuşamıştır. Yarım saat beklemek gerekir.
Klinikte ne yapılabilir
Açık kök yüzeylerine koruyucu vernik uygulanabilir. Aşınmış bölge derinse dolguyla kapatılır.
Sebep diş eti çekilmesiyse diş eti tedavisi, diş sıkmaysa gece plağı devreye girer.
Hassasiyetin sebebi bulunmadan yapılan uygulamalar geçici kalır; bu yüzden önce muayene edilir.
Kaynaklar
- Ritter AV ve ark (ed.). Sturdevant's Art and Science of Operative Dentistry. 8. baskı. Elsevier; 2025. ISBN 978-0-443-11033-7.
- Newman MG, Klokkevold PR, Elangovan S, Kapila Y (ed.). Newman and Carranza's Clinical Periodontology and Implantology. 14. baskı. Elsevier; 2023. ISBN 978-0-323-87887-6.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Şikâyetinizin sebebi ancak ağız içi muayene ve gerektiğinde röntgenle belirlenir.